فاشیای پلانتار Plantar fascia یک لیگامان بلند و نازک طناب مانند است که در کف پا قرار دارد و از پاشنه پا به زیر پنجه پا کشیده شده وقوس پا را ایجاد می کند. یک سر این رباط به سطح زیرین استخوان پاشنه یا کالکانه Calcaneous و سر دیگر آن به چند قسمت تقسیم شده و به اولین بند تمام انگشتان پا متصل میشود. چون این لیگامان در زیر استخوان پاشنه پا قرار دارد در صورت وارد شدن فشار بیش از حد به پاشنه پا، استخوان پاشنه پارگی های میکروسکوپی و کوچکی در این لیگامان ایجاد می کند. التهاب و بریدگی های ایجاد شده در فاسیای پلنتار باعث درد در ناحیه پاشنه پا شده که به آن اصلاحا خار پاشنه گفته می شود.
عواملی که فرد را مستعد ابتلا به خار پاشنه می کند
شامل:
- چاقی
- قوس کف پای زیاد و یا صاف بودن کف پا ( کم بودن یا زیاد بودن طول فاسیای پلنتار)
- ضربات مکرر به پاشنه پا حین فعالیت های ورزشی که در آن پاشنه پا بطور مکرر به زمین کوبیده میشود.
- افزایش فعالیت بدنی نسبت به گذشته
- چرخش نامناسب کف پا به سمت خارج که منجر به افزایش فشار وارده بر فاسیای پلنتار می شود
- اختلال در تاندون آشیل یا عضلات ساق پا که باعث می شود فرد نتواند پاشنه را به خوبی از زمین بلند کند
- راه رفتن روی زمین سخت یا ناهموار
- کفش نامناسب با کفی سفت
- افزایش سن و تغییر یافتن جنس بافت فاشیای پلانتار ( باعث کاهش انعطاف پذیری فاسیا می شود و ترمیم آن نیز کندتر می گردد)
علائم خارپاشنه
مهمترین علامت خارپاشنه درد در ناحیه پاشنه پاست که صبح ها پس از برخاستن از خواب شدیدتر بوده و با فعالیت کاهش می یابد. همچنین فرد اظهار میکند که در چند قدم اول راه رفتن یا رانندگی دچار تیرکشیدن در پاشنه پا شده و به مرور درد از بین می رود و با قطع فعالیت مجدد درد آغاز می گردد.
درمان
بیش از ۹۰ درصد بیماران با اقدامات غیر جراحی بهبود میابند
اقدامات درمانی عبارتند از :
- استراحت و پرهیز از فعالیت های شدید و ورزش هایی که حرکات پریدنی دارند.
- سرما: پاشنه پا را روی یک بطری یخزده قرار داده و جلو و عقب ببرید این حرکت را ۴-۳ بار در روز و هر بار ۲۰بع مدت دقیقه تکرار کنید.
- دارو : دارو های ضد التهابی مانند ایبوبروفن یا دیکلوفناک کاهش التهاب و درنتیجه درد میشود.
- نرمش : نرمش هایی که باعث تقویت عضلات ساق پا و افزایش انعطاف پذیری تاندون آشیل می شوند
- کشش فاشیای پلانتار : در حالت نشسته پای مبتلا را روی زانوی سالم قرار میدهیم و پنجه پا را با دست گرفته و به طرف خود میکشیم تا فاشیای کف پا در حالت کشش قرار گیرد. به مدت ده ثانیه این کشش را ادامه داده و سپس به حالت اول باز میگردیم. ۲۰ مرتبه نرمش را انجام میدهیم.
- تزریق کورتون : در موارد شدید که درد با درمان های دیگر گفته شده کاهش نیابد ممکن است نیاز به تزریق کورتون در داخل پاشنه پا توسط پزشک باشد. کورتون التهاب فاسیای پلنتار را کاهش می دهد.
- کفی : کفی های سیلیکونی زیر پاشنه را نرم نگه داشته و آنرا از ضربات مکرری که درد را تشدید میکند حفظ میکند.
- اسپلینت شبانه : معمولاً وقتی فرد در شب میخوابد کف پایش به پایین خم شده و این موجب میشود تا فاشیای پلانتار ریلاکس شده و در صبح که فرد از خواب بلند میشود طول آن قدری کوتاه تر شده است و همین امر موجب شدت درد صبحگاهی است. با استفاده از یک آتل یا اسپلینت در هنگام خواب که به پا و ساق بسته میشود مچ پا در حالت ۹۰ درجه نگه داشته شده تا کشش فاشیای پلانتار در حین خواب حفظ شود. این روش گرچه کمی ناراحت کننده است ولی موثر است.
- شوک ویو تراپی Extracorporal shockwave therapy ESWT با این روش با تاباندن امواج پرقدرت صوتی به ناحیه پاشنه روند ترمیم آسیب های فاشیای پلانتار تسریع میشود. اثر این روش در همه بیماران یکسان نبوده و ثابت شده نیست.
شما میتوانید با استفاده از سامانه طبینجا بصورت آنلاین از پزشک متخصص نوبت بگیرید.