در حالت عادی کلیه ها و مجاری ادراری وظیفه دفع مواد زائد از خون و تولید ادرار را برعهده دارند. ادرار تولید شده توسط انقباض حالب بصورت یکطرفه و مستقیم به سمت مثانه در حرکت است. رفلاکس یا بازگشت ادراری به برگشت ادرار از مثانه به سمت حالب و کلیه ها گفته می شود که بعلت انتشار ادرار به سمت کلیه ها احتمال عفونت کلیه و اسیب کلیه را بیشتر میکند. بازگشت ادراری در کودکان مشکلی بسیار شایع است .در حالت طبیعی ساختار مثانه و حالب و دریچه ای که در محل اتصال حالب به مثانه وجود دارد مانع از بازگشت ادرار به سمت حالب و کلیه ها می شود ولی گاهی در اطفال این ساختار بهم خورده و کودک دچار برگشت ادراری میگردد. بازگشت ادراری با توجه به شدت درگیری و اتساع ایجاد شده در حالب و لگنچه به 5 درجه تقیسم بندی می شود که درجه 5 شدیدترین حالت است. بازگشت ادراری به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم بندی می شود و می تواند یکطرفه یا دوطرفه باشد. اکثر موارد بازگشت ادراری بصورت اولیه و یکطرفه می باشد که به تدریج با بزرگ شدن کودک و تقدیت عضلات مثانه برطرف می شود .
برگشت ادراری اولیه مادرزادی است و از بدو تولد وجود دارد . موارد اولیه بعلت مشکلات حالب اتفاق میفتد و شایعترین حالت است موارد ثانویه در هر سنی ممکن است رخ بدهد و به دلیل انسداد مسیر خروجی حالب یا مثانه در نتیجه برخی عمل های جراحی و اسیب دیدگی هاست که در این حالت ادرار به سمت کلیه ها برمیگردد و باعث بروز مشکل می شود.
علل بازگشت ادراری
در برخی کودکان ممکن است دریچه بین حالب و مثانه وجود نداشته باشد یا مثانه اختلالاتی داشته باشد. گاهی درصورت ضعف عضلانی در مثانه و یا افزایش فشار داخل مثانه بعلت اختلالات عصبی برگشت ادراری اتفاق میفتد و ادرار به سمت حالب پس زده می شود. نگرانی در بازگشت ادراری به دلیل انتشار عفونت احتمالی و اسیب احتمالی به کلیه ها در نتیجه بازگشت ادرار به سمت انهاست.
علائم بازگشت ادراری
معمولا بازگشت ادراری در کودکان بدون علامت است و در اکثر موارد بعد از وقوع عفونت ادراری تشخیص داده می شود . در حین عفونت ادراری کودک دچار علایمی از جمله سوزش ادراری ، تکرر ادرار، دل درد، گاهی تب و استفراغ و تغییر رنگ و بوی ادرار می شود . در شیرخواری عفونت ادراری گاهی فقط با تب بروز پیدا میکند و به همین خاطر است که درصورت بروز تب بدون علامت یکی از ازمایش های درخواستی، ازمایش ادرار است. دربرخی موارد کودک دچار اختلالات ادراری از جمله قطره قطره ادرار کردن، قطع و وصل شدن جریان ادرار و زور زدن حین ادرار کردن می شود .
تشخیص بازگشت ادراری
در مواردی که علایم عفونت ادراری وجود دارد از انالیز ادرار و کشت ادرار استفاده می شود. سونوگرافی کلیه ها و مجاری ادراری می تواند تا حدودی میزان درگیری را برای پزشک مشخص کند. اسکن کلیه در تعیین اسیب کلیه ها و تعیین شدت ان کمک کننده است.
در کودکانی که بازگشت ادراری دارند معمولا خواهر و برادر انها نیز مورد ارزیابی قرار میگیرند زیرا بازگشت ادراری می تواند از والدین به کودکان به ارث برسد .
درمان بازگشت ادرار
در برخی موارد نیاز به انجام جراحی برای برطرف شدن این مشکل وجود دارد ولی در اکثر موارد بازگشت ادراری نیاز به درمان جراحی ندارد و با درمان دارویی و به مروز زمان با بزرگ شدن کودک و رسیدن به سن 5 سالگی و با افزایش قدرت عضلانی مثانه این حالت برطرف می شود . از مصرف انتی بیوتیک برای درمان عفونت ادراری در کودک استفاده می شود و گاهی نیاز به استفاده مکرر یا مداوم از انتی بیوتیک برای پشگیری از بروز عفونت ادراری و درگیری کلیه ها وجود دارد . در کودکانی که میزان رفلاکس ادراری شدید است و به مرور تشدید پیدا می کند و اسیب کلیه ها را در پی دارد نیاز به جراحی وجود دارد . هم چنین در پسرهایی که بازگشت ادراری بعلت وجود دریچه پیشابراه خلفی است با انجام جراحی این حالت برطرف می شود. کودکانی که با وجود دریافت انتی بیوتیک دچار عفونت ادراری مکرر می شوند و یا قادر به مصرف انتی بیوتیک برای درمان عفونت نیستند نیز کاندید انجام جراحی هستند.
شما میتوانید با استفاده از سامانه طبینجا به صورت آنلاین از متخصص کودکان ما نوبت بگیرید.