تخمدان ها قسمتی از سیستم تناسلی زنانه بوده که از طریق لوله فالوپ با رحم مرتبط هست. نوزاد دختر در بدو تولد هزاران تخمک نابالغ در هر یک از تخمدان های خود دارد. پس از رسیدن بلوغ، تخمدان ها تحت تاثیر هورمون های محرک که از هیپوفیز ترشح می شود، شروع به ساختن هورمون های جنسی (استروژن و پروژسترون) می کنند.
هورمون های جنسی عامل بروز صفات ثانویه جنسی
هورمون های جنسی سبب بروز صفات ثانویه جنسی شامل بزرگی پستان ها، رویش موهای زائد و.. می شوند. این هورمون ها با تاثیری که روی تخمدان ها میگذارند، سبب بلوغ تخمک ها میشوند و همچنین سیکل قاعدگی را به جریان درمی آورند. در هر ماه یک تخمک از یکی از تخمدان ها آزاد شده و توسط لوله فالوپ از تخمدان ها به رحم منتقل میشود.
سندرم تخمدان پلی کیستیک
در برخی مواقع، آزاد سازی تخمک از تخمدان ها اتفاق نمی افتد و تخمک در داخل فولیکول خود باقی می ماند. درنتیجه این امر تعداد زیادی فولیکول در تخمدان ها تجمع پیدا میکند که از نظر نمای ظاهری شبیه کیست های کوچک هستند. به چنین حالتی سندرم تخمدان پلی کیستیک گفته میشود. مبتلایان به این سندرم از رویش موی زائد، اختلال عادت ماهانه و آکنه رنج می برند و در طولانی مدت، درصورتی که درمان مناسب نگیرند، می تواند زمینه ساز بروز نازایی در آنها بشود.
انواع کیستهای تخمدانی
کیستهای تخمدانی میتوانند بر خلاف تخمدان پلی کیستیک، به صورت منفرد باشند و بر اساس منشا خود، انواع مختلفی دارند. یکی از شایعترین کیست های تخمدان از تجمع مایع در فولیکول های تخمدانی ،به وجود آمده و به آنها کیست های فولیکولار گفته می شود.این کیست ها معمولا منفرد بوده و از نظر اندازه سایز نسبنا بزرگی داشته و حتی میتوانند تا چهار الی پنج سانتی متر نیز رشد کنند. در داخل برخی کیست های منفرد تخمدانی می تواند خون تجمع پیدا کند. کیست درمویید نیز نوعی کیست تخمدانی بوده که منشا آن از سلولهای بافت های نابالغ پوست، استخوان، مو و..می باشد.
علائم کیست های تخمدانی
کیست های تخمدانی میتوانند از نظر بالینی، علامتی برای فرد ایجاد نکنند. در موارد علامت دار، در ناحیه پهلو ها و زیر شکم احساس درد مبهم داشته که به دنبال فعالیت و یا بلند کردن جسم سنگین و بعد از رابطه جنسی تشدید پیدا میکند. کیست های بزرگ، میتوانند سبب تورشن یا پیچیدن تخمدان (چرخیدن تخمدان حول محور خود) شوند و در این مواقع سبب اختلال در خونرسانی به تخمدان ها شده و در موارد شدید در نهایت آتروفی و نکروز شوند. کیست های بزرگ همچنین به دنبال ضربه، میتوانند دچار پارگی و به دنبال آن خون ریزی و گرمی در ناحیه زیر شکم شوند. بر اساس شدت ضربه و میزان خونریزی، علائم و درد شدید برای فرد ایجاد کنند.
آیا کیست های تخمدانی قابلیت تبدیل به تومور ها را دارند؟
برخی کیست های تخمدانی قابلیت تبدیل شدن به تومور ها را دارند. تومورها میتوانند خوش خیم و یا بدخیم باشند. کیست های درمویید نمونه ای از کیستهای خوش خیم تخمدانی هست. حدود ۸۵ درصد کیست های تخمدانی خوش خیم بوده و تنها حدود ۱۳ الی ۱۵ درصد آنها می توانند دچار تغییرات بدخیمی بشوند. فضای درون کیست های خوش خیم و کم خطر تخمدانی، تقریبا در تمامی موارد با خون و یا مایع سروزی پر شده است و این در حالی هست که کیست های بدخیم معمولا علاوه بر مایع،یک جز جامد در خود دارند.
فضا داخلی کیست های بی خطر، فاقد سپتاهای داخلی بوده در حالی که کیست های بدخیم معمولا توسط دیواره های نازکی به فضاهای کوچکتری تقسیم شده است، به عبارتی کیست های بدخیم معمولا، چند حفره ای هستند. وجود توده سفت و بزرگ در داخل حفره لگن، معمولا ضمن معاینه بالینی و سونوگرافی، تشخیص داده میشود و میتواند یکی از نشانه های کیست های بدخیم تخمدان باشد.
کیستهای تخمدانی بدخیم تمایل زیادی به تهاجم بافت های مجاور و دور رس دارند که به چنین حالتی متاستاز گفته می شود و ویژگی اصلی متمایز کننده کیست های بدخیم و خوش خیم می باشد.
تشخیص کیست های تخمدانی
تشخیص کیست های تخمدانی با سونوگرافی و سایر روش های تصویر برداری داده می شود. کیست های ساده در صورت داشتن سایز بزرگتر از ۵ سانتی متر و یا علامت دار بودن، نیاز مند درمان دارویی و یا روش های جراحی هستند. در موارد بدخیم، جراحی و شیمی درمانی به عنوان درمان پیشنهادی، توصیه می شود.
- شما میتوانید با استفاده از سامانه طبینجا بصورت آنلاین از متخصص زنان و زایمان ما نوبت بگیرید.