چاقی یک مشکل سلامت عمومی در کودکان است که با خطر عوارض دوران کودکی و افزایش ناخوشی و مرگ و میر در تمام دوران بزرگسالی همراه است. در کودکان شیوع چاقی در طی تقریبا 40 سال 300 درصد افزایش داشته است. در بررسی ملی معاینه سلامت و تعذیه 32 درصد کودکان 2 تا 19 سال دچار اضافه وزن یا چاقی و 17 درصد در محدوده چاقی بودند.
ریسک فاکتورهای چاقی در کودکان
چاقی والدین با خطر بیشتر تر چاقی در کودکان انها مطابقت دارد. عوامل قبل از تولد شامل وزن زیاد قبل از بارداری، وزن گیری در دوران بارداری، وزن تولد بالا و سیگار کشیدن مادر با افزایش خطر چاقی بعدی کودک همراهند. شیر مادر فقط تا حدی برای چاقی محافظ است.
نمای توده بدنی یا BMI
چاقی یا افزایش چربی با استفاده از نمایه توده بدنی که نماینده عالی سنجش مستقیم چربی بدن است تعریف می شود. فرمول BMI مساوی وزن بر اساس کیلوگرم بر قد بر اساس متر به توان دو است. بالغینی که BMI بزرگتر مساوی 30 دارند معیار چاقی را پر می کنند و انهایی که BMI 25 تا 30 دارند در محدوده اضافه ورن قرار می گیرند. در کودکان چاقی و اضافه ورن مطابق صدک های BMI تعریف شده اند. کودکان بزرگتر از دو سال با BMI بزرگتر مساوی صدک 95 درصد معیار چاقی را داشته و با BMI حدود بین صدک های 85 تا 95 درصد اضافه وزن دارند.
علت چاقی کودکان
انسان ها توانایی ذخیره انرژی در بافت چربی را دارند که امکان ارتقای بقا در زمان های قحطی را فراهم می سازد. بطور ساده چاقی ناشی از عدم توازن دریافت کالری و صرف انرژی و فعالیت است. دریافت افزایشی و مدام کالری موجب افزایش بافت چربی می گردد. چاقی هر فرد به عواملی ژنتیکی، اشتها، دریافت تعذیه ای، فعالیت جسمانی و صرف انرژی بستگی دارد.
در طی دهه های اخیر تنوع غذایی بطور چشمگیری تغییر کرده است و با توجه به شاغل بودن مادران میزان استفاده از فست فود ها زیادتر شده است که خود عاملی برای دریافت کالری نامناسب است. عوامل تعیین کننده ژنتیکی نیز ممکن است در استعداد فردی به چاقی نقش داشته باشند.
ناخوشی های همراه چاقی
عوارض چاقی کودکان در دوران کودکی و نوجوانی روی داده و تا بزرگسالی ادامه می یابد. یک دلیل مهم برای پیشگیری و درمان چاقی کودکان افزایش خطر ناخوشی و مرگ و میر بعدها در زندگی است. احتمال مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی در پسرهای نوجوانی که اضافه وزن داشتند دو برابر انهایی بود که وزن طبیعی داشته اند. سایر ناخوشی های زودرس شامل دیابت نوع دو، فشار خون، چربی خون و بیماری کبد چرب است.
مقاومت به انسولین با افزایش چاقی
مقاومت به انسولین با افزایش چاقی بیشتر شده و به طور مستقیمی روی متابولیسم چربی و سلامت قلبی عروقی تاثیر می گذارد.
برخی از عوارض چاقی شامل اپنه انسدادی خواب و عوارض ارتوپدی شامل لغزش اپی فیز سرفمور هستند. مشکلات سلامت ذهنی می تواند همزمان با چاقی وجود داشته باشد و ممکن است اعتماد به نفس در کودکان چاق دختر در مقایسه با هم سن و سالان غیر چاق انها کمتر باشد. بعضی از مطالعات ارتباط بین چاقی و افسردگی نوجوانان را یافته اند.
ارزیابی چاقی
کودکان دارای اضافه وزن و چاق اغلب در مراقبت سلامت روتین تشخیص داده می شوند. ارزیابی کودک دچار اضافه وزن یا چاق با بررسی روند منحنی رشد برای وزن، قد و BMI، در نظر داشتن علل پزشکی احتمالی چاقی و بررسی الگوی فعالیتی، تغدیه ای و خوردن خانواده شروع می شود. از جمله علل پزشکی احتمالی چاقی میتوان به کمبود هورمون رشد، کم کاری تیرویید و سندروم کوشینگ اشاره کرد که منجر به چاقی و رشد قدی اهسته می شوند. در نتیجه کوتاهی قد همزمان با چاقی نیاز به بررسی بیشتر کودک از نظر بیماری های همراه دارد. این کودکان باید بصورت دوره ای تحت غربالگری برای فشار خون، دیابت و بیماری های قلبی عروقی قرار بگیرند بخصوص اگر سابقه خانوادگی این موارد در فامیل درجه یک کودک وجود داشته است.
مداخله و درمان چاقی
تغییرات رفتاری میتواند تاثیر بسزایی در کاهش وزن کودک داشته باشد که شامل موارد زیر است:
نوشیدن مقدار کمتر نوشابه های شیرین شده، مصرف رژیم عذایی با کیفیت تر، افزایش ورزش، تماشای کمتر تلوریون و خود وزن کردن. استراتژی های روان پزشکی کمک کننده است. رژیم عذایی چراغ راهنمایی غذاها رابه انهایی که میتوانند بدون هیچ محدودیتی (سبز)، بطور متوسط (زرد)، یا بصورت گه گاهی (قرمز) در مهمانی هامصرف شوند، دسته بندی می کند. سرگرمی های فعال می توانند جایگزین فعالیت های بی حرکت گردند. اکادمی کودکان امریکا توصیه می کند که زمان صفحه نمایش برای کودکان بالای دوسال بیشتر از دوساعت در روز نبوده و کودکان کمتر از دوسال تلوزیون نبینند. تماشای تلوزیون اغلب با خوردن همراه است و بسیاری از محصولات غذایی پرکالری مستقیما در طی برنامه های تلوزیونی کودک برای انها تبلیغ میشوند. درمان دارویی موثری که منجر به برگشت چربی زیادی در کودکان و نوجوانان گردد وجود ندارد. داروهای موجود حتی زمانی که با مداخلات رفتاری همراه می شوند، سبب کاهش نسبتا کم وزن یا بهبود BMI می شوند. کلاس های مختلف دارویی شامل انهایی که دریافت انرژی را کاهش می دهندد یا بعنوان بی اشتهایی اور مرکزی عمل می کنند، انهایی که بر دسترسی مواد مغذی از روده یا بازجذب لوله های کلیوی تاثیر دارند و آنهایی که بر متابولیسم و سوخت و ساز بدن موثرند مورد توجه هستند.
پیشگیری از چاقی
پیشگیری از چاقی کودک و نوجوان برای سلامت همگانی در اغلب کشورهای جهان ضرورت دارد. انواعی از اقدامات برای مقابله با محیط چاقی زای فعلی شامل ترویج تغذیه با شیرمادر برای 6 ماه، دست یابی به میوه ها و سبزی ها، محیط های قابل راه رفتن و 60 دقیقه فعالیت روزانه برای کودکان می باشد. اقدامات پیشگیری در پزشکی با پایش دقیق صدک های وزن و BMI در ویزیت های پشت سرهم مراقب سلامت اغاز می شود. اقدامات پیشگیری با ترویج تغذیه انحصاری با شیرمادر برای 6 ماه و تعدیه با شیرمادر تا 13 ماهگی اغاز می شود، شروع غذای شیرخوار در 6 ماهگی باید با غلات، میوه ها و سبزی ها باشد. گوشت بدون چربی، طیور و ماهی بعدا در سال اول زندگی اضافه می شود. والدین باید از مصرف غذاها و نوشیدنی های خیلی شیرین در سال اول زندگی مشاوره شوند. در عوض انها باید کودکان خردسال خود را در معرض تنوع غنی از میوه ها، سبزی ها ، غلات گوشت های بدون چربی، طیور و ماهی قرار دهند تا پذیرش رژیم عذایی سالم و گوناگون تسهیل گردد. بهتر است فعالیت های جسمی ترویج گردد. از انجایی که زمان بازی کامپیوتری، تلوزیون و موبایل میتواند جایگزین فعالیت جسمانی باشد و همچنین از انجایی که تبلیعات تلوزیونی از محصولات خوراکی زیاد است، این زمان باید محدود گردد.
شما میتوانید با استفاده از سامانه طبینجا بصورت آنلاین از متخصص کودکان ما نوبت بگیرید.